محمد بن أحمد الفاسي المكي ( مترجم : محمد مقدس )
88
شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام ( فارسى )
بودند و كسى كه از ايشان عهدهدار اين مقام بود عمرو بن حارث الغبشانى بود . قريش در آن زمان به خانوادهها و طوايف پراكندهاى در ميان قوم خود ، بنىكنانة تقسيم مىشدند و به همين دليل قبيلهء خزاعه عهدهدار توليت كعبه شدند و يكى پس از ديگرى ، اين مقام را به ارث مىبردند و آخرين ايشان ، حليل بن حبشيّة بن سلول بن كعب بن عمرو خزاعى بود . فاكهى نيز از ابناسحاق مطلبى را به اين معنا نقل كرده كه خاندان بكر همراه با غبشان عهدهدار توليت كعبه نگرديدند ، بلكه بكرىها همواره يار و مددكار غبشانىها بودند . در خبر فاكهى مطالبى افزون بر آن چه گفته شد ، آمده است . وى مىگويد : عبداللَّه بن عمران مخزومى از سعيد بن سالم ، از عثمان يعنى ابنساج ، از محمد بن اسحاق و عبدالملك بن محمد ، از زياد بن عبداللَّه ، از ابناسحاق چنين آورده است : غبشان از قبيله خزاعه ، پس از جرهم و بدون خاندان بكر بن كنانه ، عهدهدار توليت كعبه بودند و خاندان بكر بن كنانه ياور آنها بودند و آن جا كه تجاوزى به آنان صورت مىگرفت به يارىشان مىشتافتند و در كنارشان مىجنگيدند . قريش در آن زمان خانوادهها و طوايفى پراكنده در ميان قوم بزرگ خود بنىكنانه بودند و كسى كه از غبشان عهدهدار توليت كعبه بود ، عمرو بن حارث بن لؤى بن ملكان بن قصىّ بود و اين همان كسى است كه مىگفت : نحن وليناه فلم نغشه * وابن مضاض قائم يهشه يأخذ ما يهدى له يعُسُّه * نترك مال اللَّه لا نمسه و نيز گفته است : نحن ولينا البيت من بعد جرهم * لنمنعه من كلّ باغ وظالم ونمنعه من كلّ باغ يريده * فيرجع منا عنده غيرسالم ونحفظ حق اللَّه فيه وعهدنا * ونمنعه من كل باغ و آثم ونترك ما يهدى له لا نمسّه * نخاف عقاب اللَّه عند المحارم وكيف نريد الظلم فيه وربّنا * بصير بأمر الظلم من كلّ غاشم